Komputer, telefon i tablet są obecne zarówno w pracy, jak i poza nią. Wielogodzinne korzystanie z urządzeń cyfrowych może wiązać się ze zmęczeniem wzroku, okresowym zamgleniem obrazu, uczuciem suchości, pieczeniem lub koniecznością częstszego mrugania. U osób noszących soczewki kontaktowe komfort może dodatkowo zmieniać się w ciągu dnia.
Nie oznacza to jednak, że istnieje jeden rodzaj soczewek przeznaczony dla wszystkich osób korzystających z ekranów. Soczewki różnią się materiałem, okresem wymiany, konstrukcją optyczną oraz parametrami. Znaczenie ma również stan powierzchni oka, jakość filmu łzowego, wada wzroku i sposób korzystania z urządzeń cyfrowych.
Dlaczego praca przy ekranie może wpływać na komfort w soczewkach
Podczas skupienia na ekranie zmienia się sposób mrugania. Mrugnięcia mogą być rzadsze lub niepełne, co wpływa na stabilność filmu łzowego pokrywającego powierzchnię oka. Dla osoby korzystającej z soczewek kontaktowych ma to szczególne znaczenie, ponieważ soczewka znajduje się bezpośrednio w obrębie filmu łzowego.
Przy dłuższej pracy mogą pojawiać się uczucie suchości, pieczenie, przejściowe zamglenie albo spadek komfortu pod koniec dnia. Nie zawsze oznacza to, że soczewki są niewłaściwie dobrane. Na samopoczucie wpływają również wilgotność powietrza, klimatyzacja, ogrzewanie, czas noszenia soczewek oraz długość nieprzerwanej pracy z bliska.
Drugim aspektem jest ciągłe ustawianie ostrości. W ciągu dnia wzrok przenosi się pomiędzy monitorem, ekranem telefonu, dokumentami i przedmiotami znajdującymi się dalej. Mechanizm odpowiedzialny za dostosowanie ostrości do różnych odległości nazywany jest akomodacją. Długotrwałe wykonywanie zadań z bliska może być jednym z elementów składających się na zmęczenie wzrokowe.
Materiał soczewki ma znaczenie, ale nie jest jedynym czynnikiem
Współczesne miękkie soczewki kontaktowe są wykonywane przede wszystkim z materiałów hydrożelowych lub silikonowo-hydrożelowych. Jedną z istotnych różnic pomiędzy nimi jest przepuszczalność tlenu. Materiały silikonowo-hydrożelowe umożliwiają dostarczanie większej ilości tlenu do rogówki niż klasyczne hydrożele, ale sam materiał nie przesądza jeszcze o tym, czy konkretna soczewka będzie komfortowa dla określonej osoby.
Znaczenie mają również zawartość wody, właściwości powierzchni soczewki, jej geometria i sposób współpracy z filmem łzowym. Dlatego dwie soczewki wykonane z materiałów należących do tej samej grupy mogą być odczuwane inaczej.
Nie należy też zakładać, że większa zawartość wody automatycznie oznacza większy komfort. Zachowanie materiału na oku jest bardziej złożone, a reakcja może być indywidualna. Właśnie dlatego podczas doboru ocenia się nie tylko moc optyczną, ale również ułożenie soczewki i reakcję powierzchni oka.
Soczewki jednodniowe i wielokrotnego użytku
Jedną z podstawowych różnic między soczewkami jest harmonogram wymiany. Soczewki jednodniowe po zdjęciu są wyrzucane. Nie wymagają czyszczenia ani przechowywania w pojemniku. Soczewki przeznaczone do wielokrotnego używania wymagają natomiast odpowiedniej pielęgnacji i wymiany zgodnie z harmonogramem przewidzianym dla danego produktu.
Nie można jednoznacznie stwierdzić, że jeden harmonogram wymiany jest najlepszy dla każdej osoby pracującej przy ekranie. Znaczenie mają częstotliwość noszenia, sposób pielęgnacji, tolerancja materiału oraz warunki, w których soczewki są używane.
Osoba zakładająca soczewki tylko kilka razy w miesiącu może mieć inne potrzeby niż ktoś, kto korzysta z nich codziennie od rana do wieczora. Z tego powodu okres wymiany jest jednym z parametrów uwzględnianych podczas doboru, a nie samodzielnym kryterium jakości.
Konstrukcja optyczna może różnić się między soczewkami
Soczewki kontaktowe różnią się nie tylko materiałem. Istotna może być również ich konstrukcja optyczna. Klasyczne soczewki sferyczne zapewniają korekcję określonej wady refrakcji. Dostępne są także soczewki toryczne przeznaczone do korekcji astygmatyzmu, multifokalne stosowane między innymi przy prezbiopii oraz konstrukcje wykorzystujące dodatkowe rozwiązania optyczne związane z pracą z bliska.
Przykładem ostatniej grupy są biofinity energy, których prawidłowa nazwa handlowa brzmi Biofinity Energys. Są to miesięczne soczewki silikonowo-hydrożelowe przeznaczone do korekcji krótkowzroczności i nadwzroczności. Zastosowano w nich konstrukcję DigitalBoost, która według danych producenta zapewnia dodatkowe wsparcie optyczne o wartości +0,3 D.
Założeniem takiej konstrukcji jest zmniejszenie obciążenia akomodacyjnego podczas pracy z urządzeniami cyfrowymi i częstego przenoszenia wzroku pomiędzy bliskimi oraz dalszymi odległościami. Nie oznacza to jednak, że ten rodzaj soczewki będzie odpowiedni dla każdej osoby korzystającej z komputera. Cyfrowe zmęczenie wzroku może mieć kilka przyczyn jednocześnie, a dowody dotyczące różnych rozwiązań soczewkowych stosowanych w tym obszarze nadal są rozwijane.
Suchość oczu a rodzaj soczewek kontaktowych
Uczucie suchości podczas korzystania z komputera może pojawiać się również u osób, które nie noszą soczewek. Zmiany w sposobie mrugania podczas koncentracji wpływają na film łzowy, a długotrwała ekspozycja na suche powietrze lub klimatyzację może dodatkowo nasilać problem.
W przypadku soczewek istotna jest współpraca materiału z powierzchnią oka. Niektóre konstrukcje wykorzystują technologie mające wspierać utrzymywanie wilgoci w materiale. Przykładem jest stosowana w rodzinie Biofinity technologia Aquaform.
Nie należy jednak utożsamiać właściwości materiału z leczeniem zespołu suchego oka. Jeśli suchość jest częsta, nasilona albo występuje również bez soczewek, przyczyna może wymagać odrębnej oceny. Zmiana modelu soczewki nie zawsze rozwiązuje problem powierzchni oka.
Soczewki do pracy z ekranem nie są tym samym co filtr światła niebieskiego
W kontekście komputerów często pojawia się również temat światła niebieskiego. Jest to jednak odrębne zagadnienie od konstrukcji mających wpływać na pracę akomodacji lub komfort powierzchni oka.
Biofinity Energys nie są soczewkami przeznaczonymi do blokowania światła niebieskiego. Ich cechą wyróżniającą jest konstrukcja DigitalBoost oraz właściwości materiału, a nie zastosowanie filtra światła niebieskiego.
Rozróżnienie tych pojęć jest istotne, ponieważ zmęczenie podczas korzystania z urządzeń cyfrowych może wynikać między innymi z długiego patrzenia z bliska, sposobu mrugania, nieprawidłowo skorygowanej wady wzroku, problemów z widzeniem obuocznym czy stanu powierzchni oka. Nie jest to jeden problem mający jedną przyczynę.
Dlaczego tej samej soczewki nie można dobrać każdemu użytkownikowi komputera
Dwie osoby mogą pracować przez podobną liczbę godzin przy komputerze, a mimo to potrzebować zupełnie innych soczewek. Jedna może mieć niewielką krótkowzroczność i prawidłowy film łzowy, druga astygmatyzm, a trzecia skłonność do suchości oczu.
Przy wyborze soczewek uwzględnia się przede wszystkim rodzaj i wielkość wady refrakcji, parametry oka, stan powierzchni oka oraz sposób, w jaki soczewka zachowuje się po założeniu. Istotne są jej centracja, ruchomość, stabilność widzenia i komfort.
Dopiero w dalszej kolejności można analizować dodatkowe właściwości konkretnej konstrukcji i zastanawiać się, czy odpowiadają sposobowi funkcjonowania danej osoby. Sam fakt wielogodzinnego korzystania ze smartfona lub komputera nie wystarcza więc do wskazania jednego modelu soczewek.
Co warto wiedzieć o soczewkach w cyfrowym trybie życia
Rozwój soczewek kontaktowych sprawił, że różnice pomiędzy poszczególnymi modelami dotyczą już nie tylko mocy czy czasu wymiany. Producenci stosują różne materiały, geometrie i rozwiązania optyczne odpowiadające określonym potrzebom wzrokowym.
W przypadku osób intensywnie korzystających z urządzeń cyfrowych szczególnie istotne są dwa obszary: stabilność powierzchni oka oraz obciążenie związane z długotrwałym patrzeniem z bliska. Nie oznacza to jednak, że istnieją uniwersalne soczewki komputerowe odpowiednie dla każdego.
Rodzaj soczewki powinien wynikać przede wszystkim z parametrów wzroku i oka. Dopiero na tej podstawie można oceniać, czy dodatkowa konstrukcja optyczna lub określone właściwości materiału mogą mieć znaczenie przy konkretnym sposobie użytkowania.
Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnego badania wzroku, oceny powierzchni oka ani doboru soczewek kontaktowych przez odpowiednio wykwalifikowaną osobę.
Artykuł sponsorowany
Cześć! Nazywam się Zosia i jestem autorką tekstów na NaszaKobiecość.pl. Piszę o kobiecości, relacjach, urodzie, macierzyństwie i codziennym życiu – takim, jakie naprawdę jest, bez filtrów i udawania. W moich tekstach dzielę się refleksjami, doświadczeniami i rozmowami z innymi kobietami, które – tak jak ja – próbują znaleźć równowagę między sobą, rodziną i światem. Wierzę w siłę kobiecości, wrażliwości i wzajemnego wsparcia. Każdy wpis to dla mnie okazja, by przypomnieć sobie, że nie musimy być idealne, żeby być wystarczające. Lubię pisać prosto z serca – o sprawach, które poruszają, inspirują i zbliżają nas do siebie.
